Federalizzazione dell’Italia: transformacja włoskiego systemu politycznego przez pryzmat konstruktywistycznego instytucjonalizmu
2023, 2023, Numer 4
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
Włochy są państwem stojącym na rozdrożu federalizacji. W niniejszym artykule prześledzono ideowe i praktyczne zastosowanie procesu federalizacji we Włoszech, z perspektywy konstruktywistycznej teorii instytucjonalnej Colina Haya oraz z zastosowaniem metodologii process-tracing. Badania koncentrują się na krytycznych momentach i ideach stojących za każdym etapem federalizacji od czasu kryzysu w Tangentopoli w latach dziewięćdziesiątych. Wyniki zrealizowanych badań wskazują, że, po pierwsze, federalizacja we Włoszech jest procesem kierowanym przez elity, a interpretacja włoskiego federalizmu przez polityków wpływa na wynik zmian instytucjonalnych. Po drugie, federalizm jest ideą upolitycznioną, którą włoskie społeczeństwo i elity polityczne interpretują jako „narzędzie skutecznego rządzenia” lub „remedium na korupcję”. Po trzecie, federalizm jest tematem uzupełniającym w dyskursie włoskim, z którego rodzą się idee związane z reformami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi. Federalizm można jednak wykorzystać do wzmocnienia polityk z tych trzech warstw.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
ALBER Elisabeth (2020), Action and reaction: What Covid-19 can teach us about Italian regionalism, https://www.eurac.edu/en/blogs/eureka/action-and-reaction-what-covid-19-can-teach-us-about-italian-regionalism (04.08.2020).
BENNETT Andrew, CHECKEL Jeffrey T. (2015), Process Tracing, Cambridge.
BASSANINI Franco (2011), Federalizing a Regionalised State. Constitutional Change in Italy, in: Arthur Benz, Felix Knüpling (eds), Changing Federal Constitutions: Lessons from International Comparison, Opladen.
BERGMAN E. Matthew (2019), Rejecting constitutional reform in the 2016 Italian referendum: analysing the effects of perceived discontent, incumbent performance and referendum-specific factors, “Contemporary Italian Politics”, vol.11, issue 2. DOI: 10.1080/23248823.2019.1600956
BLOKKER Paul (2017), The Grande Riforma of the Italian constitution: majoritarian versus participatory democracy?, “Contemporary Italian Politics”, vol. 9, issue 2. DOI: 10.1080/23248823.2017.1338446
BLOKKER Paul (2020), Populism and Constitutional Reform. The Case of Italy, in: Giacomo Delledonne, Giuseppe Martinico, Matteo Monti, Fabio Pacini (eds), Italian Populism and Constitutional Law: Strategies, Conflicts and Dilemmas, Cham.
BOSA Iris, CASTELLI, Adriana, CASTELLI Michele, CIANI Oriani, COMPAGNI Amelia, GALIZZI Matteo, GAROFANO Matteo, GHISLANDI Simone, GIANNONI Margherita, MARINI Giorgia, VAINIERI Milena (2021), Corona-regionalism? Differences in regional responses to COVID-19 in Italy, “Health Policy”, vol. 125, issue 9. DOI: 10.1016/j.healthpol.2021.07.012
BULL Martin J. (2007), The Constitutional Referendum of June 2006: End of the “Great Reform” but Not of Reform Itself, “Italian Politics”, vol. 22. https://www.jstor.org/stable/43039826
CANANEA Giacinto Della (1996), Reforming the state: The policy of administrative reform in Italy under the Ciampi government, “West European Politics”, vol. 19, issue 2. DOI: 10.1080/01402389608425136
CATTANEO Carlo (1865) (2012), Sulla Legge Comunale e Provinciale, Scotts Valley.
CATTANEO Carlo, BOBBIO, Norberto (2010), Stati uniti d'Italia. Scritti sul federalismo democratico, Rome.
CENTO BULL Anna (2002), Towards a Federal State? Competing Proposals for Constitutional Revision, “Italian Politics”, vol. 17, issue 1. DOI: 10.3167/ip.2001.170110
CHECKEL Jeffrey T. (2008), Process Tracing, in: Audie Klotz, Deepa Prakash (eds), Qualitative Methods in International Relations, New York.
CICCOTTI Ettore (1899) (1995), La Svizzera, Rome.
COLLIER David (2011), Understanding Process Tracing, “PS: Political Science & Politics”, vol. 44, issue 4. DOI: 10.1017/S1049096511001429
COLOMBO Arturo (2014), Gaetano Salvemini fra meridionalismo e federalismo, “Il Politico”, vol. 79, no. 1 (235).
OECD (2001), OECD Reviews of Regulatory Reform: Regulatory Reform in Italy 2001, OECD Publishing, Paris. DOI: 10.1787/9789264192676-en
ELAZAR Daniel Jude (1991), Exploring federalism, Tuscaloosa.
FARINELLI Arianna, MASSETTI Emanuele (2011), Eppur non si muove? Prospects for constitutional reforms in Italy after the 2009 European and 2010 regional elections, “Journal of Modern Italian Studies”, vol. 16, issue 5. DOI: 10.1080/1354571X.2011.622474
FERRARI Giuseppe (1852) (2010), L'Italia dopo il colpo di stato del 2 dicembre 1851, Kessinger Publishing.
FERRARI Giuseppe (1854), Opere di Giambattista Vico, Rome.
GARGANO Rodolfo (1999), Luigi Sturzo tra autonomismo e federalismo, “Il Federalista: rivista di politica”, no. 1.
GIOVANNINI Arianna, VAMPA Davide (2020), Towards a new era of regionalism in Italy? A comparative perspective on autonomy referendums, “Territory, Politics, Governance”, vol. 8, issue 4. DOI: 10.1080/21622671.2019.1582902
GREVE Michael (2000), Against Cooperative Federalism, “Mississippi Law Journal”, vol. 70.
HALL Peter A., TAYLOR Rosemary C.R. (1996), Political Science and the Three New Institutionalisms, “Political Studies”, vol. 44, issue 5. DOI: 10.1111/j.1467-9248.1996.tb00343.x
HAY Colin (2008), Constructivist Institutionalism, Oxford.
HAY Colin (2016), Good in a crisis: the ontological institutionalism of social constructivism, “New Political Economy”, vol. 21, issue 6. DOI: 10.1080/13563467.2016.1158800
KING Presto (1982), Federalism and Federation, Baltimore.
KOPPA Marilena (2022), The Evolution of the Common Security and Defence Policy, Cham.
LEMBO Damiano (2020), Tra l’Italia e l’Europa: la proposta federalista di Gaetano Salvemini, “Politics. Rivista di Studi Politici”, no. 14 (2/2020).
LIS Rafał (2022), Towards a more natural structure of Italy? The federalist thought of Carlo Cattaneo, Giuseppe Ferrari, Alberto Mario and Gaetano Salvemini, “History of European Ideas”, vol. 48, issue 4. DOI: 10.1080/01916599.2021.1921006
MIGLIO Gianfranco (1991), Per un'Italia federale, “Telos”.
MIGLIO Gianfranco (1994), Come cambiare. Le mie riforme per la nuova Italia, Milan.
MUSSARI Riccardo, GIORDANO Filippo (2013), Emerging Issues in Italian Fiscal Federalism: The Case of Municipalities, in: Denita Cepiku, David K. Jesuit, Ian Roberge (eds.), Making Multilevel Public Management Work: Stories of Success and Failure from Europe and North America, Boca Raton.
PANZERI Lino (2017), The Distribution of Legislative Competences Between State and Regions in the Evolution Of the Italian Constitutional Court Case Law, “Comparative Law Review”, vol. 23. DOI: 10.12775/CLR.2017.007
PASQUINO Gianfranco (1998), Reforming the Italian constitution, “Journal of Modern Italian Studies”, vol. 3, issue 1. DOI: 10.1080/13545719808454965
PASQUINO Gianfranco, VALBRUZZI Marco (2017), Italy says no: the 2016 constitutional referendum and its consequences, “Journal of Modern Italian Studies”, vol. 22, issue 2. DOI: 10.1080/1354571X.2017.1286096
REUS-SMIT Christian (2005), Constructivism, in: Scott Burchill, Andrew Linklater, Richard Devetak, Jack Donnelly, Matthew Paterson, Christian Reus-Smit and Jacqui True (eds.), Theories of International Relations, Houndmills.
RODEAN Neliana (2012), Fiscal Federalism In Italy. Between Necessity and Sustainability, “Revista Española de Derecho Constitucional”, no. 95.
ROUX Christophe (2008), Italy’s path to federalism. Origins and paradoxes, “Journal of Modern Italian Studies”, vol. 13, issue 3. DOI: 10.1080/13545710802218502
ROUX Christophe (2010), When politics matters: Federalism, Italian style, in: Andrea Mammone and Giuseppe A. Veltri (eds.), Italy Today The sick man of Europe, Oxon.
RULLO Luigi (2022), The judicialization of territorial politics in Italy, “Territory, Politics, Governance”, vol.11, issue 5. DOI: 10.1080/21622671.2022.2060300
SALVEMINI Gaetano (1955), Scritti sulla Questione Meridionale (1896-1955), Torino.
SCHAPIRO Robert A. (2005), Toward a Theory of Interactive Federalism, San Diego.
SCHIATTONE Mario (1996), Alle origini del federalismo italiano: Giuseppe Ferrari, Bari.
SCUTO Filippo (2010), The Italian Parliament paves the way to “fiscal federalism”, “Perspectives on Federalism”, vol. 2, issue 1.
TUCCIARELLI Claudio (2010), Federalismo fiscale, ma non solo: la legge n. 42 del 2009, "Federalismi.it: Rivista di diritto pubblico italiano, comunitario e comparato", https://www.federalismi.it/ApplOpenFilePDF.cfm?eid=197&dpath=editoriale&dfile=tucciarellli%5Feditoriale%2Bformattato%2Epdf&content=Federalismo%2Bfiscale%2C%2Bma%2Bnon%2Bsolo%3A%2Bla%2Blegge%2Bn%2E42%2Bdel%2B2009&content_auth=Claudio%2BTucciarelli (19.05.2010).
ULLOA Pietro G. (1867), L' unione e non l'unità d'Italia, Roma.
VESPERINI Giulio (2009), Regional and Local Government in Italy: An Overview, DOI: 10.2139/ssrn.1332762
WATTS Ronald L. (1998), Federalism, Federal Political Systems and Federations, “Annual Review Political Science”, vol. 1.
WEISER Philip J. (2001), Towards a Constitutional Architecture for Cooperative Federalism, “North Carolina Law Review”, no. 79.
Inne artykuły z tego numeru
- Open accessreguły pochodzeniaPowszechny System Preferencji (GSP)Wszystko oprócz Broni (EBA)Unia Europejska (UE)państwa najsłabiej rozwiniętestawka celna
Znaczenie reguł pochodzenia towarów w Powszechnym Systemie Preferencji (GSP) Unii Europejskiej dla beneficjentów systemu Everything but Arms
- Open accessEurosceptycyzmParlament Europejskilogika perswazjipubliczni oratorzy
Radykalnie prawicowi eurosceptycy jako publiczni oratorzy w Parlamencie Europejskim: logika perswazji jako instrument przełamywania konsensusu
- Open accessUnia EuropejskaPolskapartie polityczneliderzy politycznidyskurs parlamentarnysolidarność europejska
Solidarność europejska: postrzeganie i deklaracje liderów partii politycznych w Polsce
Podobne publikacje
- Open accessreguły pochodzeniaPowszechny System Preferencji (GSP)Wszystko oprócz Broni (EBA)Unia Europejska (UE)państwa najsłabiej rozwiniętestawka celna
Znaczenie reguł pochodzenia towarów w Powszechnym Systemie Preferencji (GSP) Unii Europejskiej dla beneficjentów systemu Everything but Arms
- Open accessEurosceptycyzmParlament Europejskilogika perswazjipubliczni oratorzy
Radykalnie prawicowi eurosceptycy jako publiczni oratorzy w Parlamencie Europejskim: logika perswazji jako instrument przełamywania konsensusu
- Open accessUnia EuropejskaPolskapartie polityczneliderzy politycznidyskurs parlamentarnysolidarność europejska
Solidarność europejska: postrzeganie i deklaracje liderów partii politycznych w Polsce