Konkurencyjność Polski w eksporcie usług biznesowych opartych na wiedzy (KIBS) w okresie członkostwa w Unii Europejskiej

Abstrakt

Celem artykułu jest zbadanie konkurencyjności i specjalizacji Polski w eksporcie usług biznesowych opartych na wiedzy (ang. knowledge-intensive business services – KIBS) w latach 2004–2022. W badaniu wykorzystano metodę mapowania produktów w oparciu o wartości dwóch wskaźników: znormalizowany wskaźnik przewagi komparatywnej (NRCA) i wskaźnik bilansu handlowego (TBI). Wyniki przeprowadzonego badania wnoszą wkład do literatury przedmiotu poprzez: (1) zidentyfikowanie w polskim eksporcie „wiodących KIBS eksportowych” oraz KIBS, które mają potencjał do zdobycia przewagi komparatywnej; (2) zbadanie konkurencyjności i specjalizacji eksportowej w odniesieniu do wąskich kategorii KIBS dla całego okresu uczestnictwa Polski w jednolitym rynku europejskim; (3) porównanie konkurencyjności i specjalizacji eksportowej sektora KIBS w Polsce na rynku UE i na rynkach krajów trzecich. Wyniki badania empirycznego pokazują, iż niektóre branże KIBS w Polsce poprawiły swoją konkurencyjność w okresie członkostwa w UE, choć w większym stopniu dotyczy to eksportu do krajów spoza UE, niż z UE. Może wynikać to z silnej konkurencji na rynku UE oraz z faktu, że w handlu usługami, szczególnie w odniesieniu do KIBS dostarczanych online (np. usługi komputerowe), odległość nie odgrywa roli. Polska wykształtowała specjalizację regionalną w eksporcie usług księgowych, a wskazują na to najwyższe wartości obydwu wskaźników dla tej kategorii, w porównaniu z innymi kategoriami KIBS w Polsce oraz w porównaniu z innymi krajami UE. Natomiast, „wiodącą branżą eksportową” z sektora KIBS w Polsce okazały się usługi komputerowe, ale tylko na rynkach krajów spoza UE. Niestety, mimo tendencji wzrostowych, znaczenie „wiodących KIBS eksportowych” w polskim eksporcie jest wciąż niewielkie, szczególnie na rynku UE. Dlatego konieczne jest podjęcie dalszych działań mających na celu wzmocnienie konkurencyjności sektora KIBS w Polsce, a kluczowe jest wsparcie dla inwestycji w kapitał ludzki, transformację cyfrową oraz B&R.