Oryginalny artykuł naukowy

Źródła zróżnicowanej integracji Unii Europejskiej

2024, 2024, Numer 3

DOI

10.31338/1641-2478pe.3.24.1

Data publikacji

31.10.2024

Data otrzymania

31.07.2024

Data akceptacji

29.10.2024

Model publikowania

Rodzaj licencji

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji

Klasyfikacja

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 238 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:309

Liczba pobrań:76

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Celem podjętych badań jest identyfikacja i klasyfikacja źródeł zróżnicowanej integracji Unii Europejskiej (UE) ze wskazaniem na ich dwie grupy. Pierwsza grupa to źródła pierwotne, immanentnie tkwiące w państwach członkowskich, takie jak: motywacje państw, ich odmienne tożsamości kulturowe, religijne, historyczne czy aksjologiczne, odmienne tradycje prawne, a także zróżnicowanie polityczne w państwach członkowskich. Natomiast druga grupa to źródła wtórne, bowiem wynikają one z charakteru systemu politycznego Unii Europejskiej oraz z rozwiązań jego podsystemów: prawnego, instytucjonalnego, procesualnego czy relacyjnego. Podjęta analiza została oparta na neofunkcjonalnym systemie wyjaśniania oraz na liberalnej teorii międzyrządowej. Neofunkcjonalne mechanizmy można zaobserwować w dynamice zróżnicowania procesów integracyjnych. Taka dynamika zostanie zbadana w płaszczyźnie terytorialnej (geograficznej, czyli podmiotowej) oraz przedmiotowej. Zróżnicowanie wywołuje rozproszone skutki, znajdujące się na osi pomiędzy punktem oznaczającym ryzyko fragmentacji i wykluczenia (ang. spill-back), a z drugiej strony – punktem wyznaczającym moment pogłębiania integracji i jej rozszerzania na nowe obszary (ang. spill-over). Ontologiczna percepcja zróżnicowanej integracji ma także silną proweniencję międzyrządową, gdyż jest zależna od państwa członkowskiego. Są kraje członkowskie UE, które chętniej angażują się w rozwiązania zróżnicowane, gdyż mniej obawiają się marginalizacji, a o wiele bardziej liczą na dodatkowe korzyści z efektów pogłębienia współpracy.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

BALCER Adam, SMOLAR Eugeniusz, GROMADZKI Grzegorz, BURAS Piotr (2017), W Zwarciu. Polityka europejska rządu PIS, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa.

BURSENS Peter (2007), State Structures, in: P. Graziano, M. P. Vink (eds), Europeanization. New Research Agenda, Palgrave Macmillan.

COUNCIL DECISION (CFSP) 2021/509 of 22 March 2021 establishing a European Peace Facility, and repealing Decision (CFSP) 2015/528, OJ L 102, 24.03.2021.

DE VRIES Catherine, DE BLOCK Lisanne (2022), Differentiated Integration: Blessing and Course? Policy Brief, Integrating Diversity in the EU (InDivEU), EUI Robert Schuman Centre, Issue 2022/28, April 2022. DOI: 10.2870/385630

DE WITTE Bruno (2005), Regional autonomy, cultural diversity and European integration: the experience of Spain and Belgium, in: Sergio Ortino, Mitja Zagar, Vojtech Mastny (eds), The changing faces of federalism. Institutional reconfiguration in Europe from East to West, Manchester.

HOOGHE Liesbet, MARKS Garry (2019), Grand theories of European integration in the twenty-first century, "Journal of European Public Policy”, vol. 26, issue 8. DOI: 10.1080/13501763.2019.1569711

JENSEN Christian B., SLAPIN Jonathan B. (2012), Institutional hokey-pokey: the politics of multispeed integration in the European Union, "Journal of European Public Policy”, vol. 19, issue 6. DOI: 10.1080/13501763.2011.610694

KOMISJA EUROPEJSKA (2017), Biała Księga w Sprawie Przyszłości Europy. Refleksje i scenariusze dotyczące przyszłości UE-27 do 2025 r., COM (2017) 2025 final, Bruksela, 01.03.2017.

KUBIN Tomasz (2010), Wzmocniona współpraca państw Unii Europejskiej w świetle Traktatu z Lizbony, "Rocznik Integracji Europejskiej”, nr 4.

LINDBERG Leon N., SCHEINGOLD Stuart A. (1970), Europe’s Would-be Polity: Patterns of Change in the European Community, New York.

MARCH James G., OLSEN Johan P. (1989), Rediscovering Institutions, New York.

MICHTA Andrew A. (2017), A Europe of Clusters, “Strategic Europe”, https://carnegieendowment.org/europe/strategic-europe/2017/03/a-europe-of-clusters?lang=en (31.03.2017).

PARLAMENT EUROPEJSKI (2019), Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie zróżnicowanej integracji (2018/2093/INI), Dz. Urz. UE C 411 z 27.11.2020.

PRAWDA Marek (2016), Nowe otwarcie? Unia Europejka po przejściach, „Przegląd Polityczny”, nr 139/140.

RICCA Mario (2015), United Europe and Euclidean Pluralism. On the Anthropological Paradox of Contemporary EU Legal Experience, "UNIO – EU Law Journal”, vol. 1, no. 1.

RIEKER Pernille, GISKE Mathilde T. E. (2024), Conceptualising the Multi-actorness of EU(ropean) Foreign and Security Policy, in: P. Rieker, M. T. E. Giske, European Actorness in a Shifting Geopolitical Order. European Strategic Autonomy Through Differentiated Integration, Palgrave Macmillan, Cham. DOI: 10.1007/978-3-031-44546-0_2

ROZPORZĄDZENIE Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej, Dz. Urz. UE L 283 z 31.10.2017.

RUSZKOWSKI Janusz (2024), Stała współpraca strukturalna (PESCO) jako przykład dyferencjalizmu eksperymentalnego w Unii Europejskiej, “Politeja”, nr 1(88/1). DOI: 10.12797/Politeja.20.2024.88.1.10

SCHIMMELFENNIG Frank, WINZEN Thomas (2014), Instrumental and Constitutional Differentiation in the European Union, "Journal of Common Market Studies”, vol. 52, no. 2.

SCHMITTER Phillippe C. (2002), Neo-neo-functionalism, European University Institute, Florence.

SCHMITTER Phillippe C. (2004), Neo-Neofunctionalism, in: Antje Wienner, Thomas Diez (eds), European Integration Theory, 1st edition, Oxford University Press.

THYM Daniel (2017), Competing Models for Understanding Differentiated Integration, in: Bruno de Witte, Andrea Ott, Ellen Vos (eds), Between Flexibility and Disintegration, Cheltenham, Edward Elgar Publishing. DOI: 10.4337/9781783475896.00009

TFUE, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Dz. Urz. UE C 326, 26.10.2012.

TUE, Traktat o Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana, Dz. Urz. UE C 202, 07.06.2016.

TSOUKALIS Loukas (2016), In defence of Europe. Can the European project be saved?, Oxford University Press.

WINZEN Thomas (2016), From Capacity to Sovereignty: Legislative Politics and Differentiated Integration in the European Union, "European Journal of Political Research“, vol. 55, issue 1. DOI: 10.1111/1475-6765.12124