Oryginalny artykuł naukowy

Prawo do prywatności w świecie nowoczesnych technologii

2024, 2024, Numer 4

DOI

10.31338/1641-2478pe.4.24.4

Data publikacji

16.12.2024

Data otrzymania

02.10.2023

Data akceptacji

05.12.2024

Model publikowania

Rodzaj licencji

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, nauki prawne

Klasyfikacja

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 184 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:104

Liczba pobrań:17

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Charakter i skala ingerencji w prawo do prywatności, które są dokonywane przez władze publiczne w Polsce, lub za ich przyzwoleniem przez inne podmioty, może przybrać charakter systemowy. Stosowanie nowoczesnych narzędzi inwigilacji oraz konsekwentne zmiany ustawodawstwa sprzyjają intensyfikacji takich praktyk. Tego rodzaju działania są sprzeczne z dorobkiem prawnym oraz wartościami, na których osadza się europejski system ochrony praw człowieka oraz Unia Europejska. Na tle działań prawodawczych prowadzonych w Polsce i Unii Europejskiej, autor podjął próbę zarysowania zagrożeń dla prawa do prywatności, jakie powstają w związku z wykorzystaniem nowych technologii, przy czym opisywane zjawiska ujęto w perspektywie wertykalnej i horyzontalnej. W ramach prac, których wynik opisano w publikacji, przeprowadzono badanie odnośnych przepisów prawa polskiego (obowiązujących i projektowanych) oraz instrumentów Unii Europejskiej i Rady Europy. W tym celu zastosowano metodę prawno-dogmatyczną oraz komparatystykę jakościową. Ponadto, wykorzystano technikę badań prawno-empirycznych, obejmującą obserwację pośrednią oraz analizę dokumentów źródłowych.<br>Sylweriusz M. Królak – doktor nauk prawnych, wykładowca akademicki oraz adwokat, członek Fundacji Praw Obywatelskich oraz Kolegium Najwyższej Izby Kontroli. Były wiceminister sprawiedliwości (2001–2005) oraz były członek Trybunału Stanu (2005–2015). Specjalizuje się w prawie europejskim, gospodarczym i konstytucyjnym, zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, prawie ochrony zdrowia, unijnych regulacjach rynku farmaceutycznego, postępowaniu arbitrażowym oraz europejskiej procedurze w sprawach cywilnych. Jest również ekspertem w zakresie ochrony praw człowieka, ochrony danych osobowych, prywatności, prawa nowoczesnych technologii, zarządzania bezpieczeństwem prawnym przedsiębiorstw. Autor monografii Komisarz Praw Człowieka Rady Europy jako podmiot oddziałujący na ochronę praw człowieka w państwach członkowskich (2022) oraz innych publikacji z zakresu praw człowieka, prawa europejskiego oraz ustroju sądownictwa w Polsce.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

BRYX Marek, SOBIERAJ Janusz, METELSKI Dominik, RUDZKA Izabela (2021), Buying vs. Renting a Home in View of Young Adults in Poland, “Land”, vol. 10, issue 11. DOI: 10.3390/land10111183

BUCHOWSKA Natalia (2014), Starania Unii Europejskiej o przystąpienie do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, „Przegląd Zachodni”, no. 4 (353).

CHARTER OF FUNDAMENTAL RIGHTS (2007) of the European Union, OJ C 303, 14.12.2007.

CONVENTION for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (1950), Rome, 4 November 1950, subsequently amended by Protocols No. 3, 5 and 8 and supplemented by Protocol No. 2, Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284.

CZAPLIŃSKI Władysław (2021), Znaczenie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w procesie rozwoju prawa europejskiego, Warszawa.

DIRECTIVE 2006/24/EC of the European Parliament and of the Council of 15 March 2006 on the retention of data generated or processed in connection with the provision of publicly available electronic communications services or of public communications networks and amending Directive 2002/58/EC, OJ L 105, 13.04.2006.

DECISION (EU) 2022/480 of the European Parliament of 10 March 2022 on setting up a committee of inquiry to investigate the use of the Pegasus and equivalent surveillance spyware, and defining the subject of the inquiry, as well as the responsibilities, numerical strength and term of office of the committee, OJ L 98, 25.03.2022.

GRESER Jarosław (2022), Wybrane problemy funkcjonowania Internetu Rzeczy w relacji do praw człowieka, w: B. Gronowska, P. Sadowski (red.), 25-lecie wejścia w życie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w Polsce, Toruń.

IVANOVA Ewa (2022), Afera Pegasusa. Ujawniamy, jak w praktyce wygląda kontrola sądu nad operacjami służb, “Gazeta Wyborcza”, https://wyborcza.pl/7,75398,27996593,sedziowie-kontrolasadu-nad-sluzbami-to-fikcja.html (13.01.2022).

JAROSZEWSKI Damian (2023), Rząd przeszuka smartfony Polaków. Sądy ostrzegają,“Telepolis”, https://www.telepolis.pl/tech/wydarzenia/inwigilacja-obywateli-nowa-ustawa-sady (24.01.2023).

JASKIERNIA Jerzy (2020), Funkcje Konstytucji RP w dobie integracji europejskiej i radykalnych przemian politycznych, Toruń.

JUDGMENT of the Court (2014), 8 April 2014, in Joined Cases C-293/12 and C-594/12, Digital Rights Ireland and Ltd v Minister for Communications, Marine and Natural Resources and Others and Kärntner Landesregierung and Others, ECLI identifier: ECLI:EU:C:2014:238

KARSKI Karol (2008), Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w: Irena Głuszyńska, Kazimierz Lankosz (red.), Rada Europy – 60 lat na rzecz jedności europejskiej, Bielsko-Biała.

KUNERT Jan, JAŹWIŃSKI Piotr (2023), Służby inwigilują obywateli pod kontrolą sądów? Nie, to kontrola iluzoryczna, “Konkret24”, https://konkret24.tvn24.pl/polska/inwigilacja-sluzby-inwigilujaobywateli-pod-kontrola-sadow-nie-to-kontrola-iluzoryczna-6638879 (22.01.2023).

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ (1997) z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm., https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm (11.10.2024).

KRÓLAK Sylweriusz M. (2022), Komisarz Praw Człowieka Rady Europy jako podmiot oddziałujący na ochronę praw człowieka w państwach członkowskich, Toruń.

KRZEMIŃSKA Joanna (2005), Luksemburg kontra Strasburg? Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, „Radca Prawny”, no. 1.

KELLERBAUER Manuel, KLAMERT Marcus, TOMKIN Jonathan (2019) (eds.), The EU Treaties and the Charter of Fundamental Rights: a commentary, Oxford. DOI: 10.1093/oso/9780198794561.001.0001

ŁĘTOWSKA Ewa (2022), Wobec bierności sądów decydujących o inwigilacji sądowa kontrola działań policji i służb wywiadowczych zostaje sprowadzona do legitymizującej fikcji, https://archiwumosiatynskiego.pl/wpis-w-debacie/letowska-o-inwigilacji-m-in-pegasusem-sadowa-kontrola-to-fikcja-sluzby-moga-robic-co-chca/ (02.10.2022).

MIK Cezary (2011), Przystąpienie Unii Europejskiej do Europejskiej konwencji praw człowieka, w: C. Mik, M. Balcerzak, T. Jasudowicz, J. Kapelańska-Pręgowska (red.), Europejska konwencja praw człowieka i jej system kontrolny - perspektywa systemowa i orzecznicza, Toruń.

NIE BĘDZIE LEX PILOT. Rząd wycofuje się z przepisów ws. telewizji (2023), „Rzeczpospolita”, https://www.rp.pl/prawo-dla-ciebie/art38348631-nie-bedzie-lex-pilot-rzad-wycofuje-sie-z-przepisow-ws-telewizji (19.04.2023).

OPROGRAMOWANIE SZPIEGOWSKIE PEGASUS wykryte w 45 krajach, w tym w Polsce (2018), https://cyberdefence24.pl/polityka-i-prawo/oprogramowanie-szpiegowskie-pegasus-wykryte-w-45-krajach-w-tym-w-polsce (27.01.2023).

OSIATYŃSKI Wiktor (2012), Wprowadzenie do praw człowieka, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, https://www.ce.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2018/10/3.-prawa-czlowieka-wiktor-osiatynski_wprowadzeniedopojeciaprawczlowieka.pdf (03.10.2018).

PÓŁTORAK Nina (2014), Przystąpienie do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z perspektywy Unii Europejskiej, w: Obywatel w Radzie Europy i Unii Europejskiej, Warszawa.

REGULATION (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation) (Text with EEA relevance), OJ L 119, 4.05.2016.

SKINDZIER Oliwia (2022), Rejestr ciąż — co oznacza w praktyce? https://www.money.pl/gospodarka/rejestr-ciaz-co-oznacza-w-praktyce-6776882271259200a.html (26.08.2022).

SMYRNAIOS Nikos (2016), L’effet GAFAM: stratégies et logiques de l’oligopole de l’internet, “Communication et Langages”, vol. 2016/2, no. 188. DOI: 10.4074/S0336150016012047

SEJM RP (2023a), Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy, Druk Sejmowy nr 265, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2651 (26.01.2023).

SEJM RP (2023b), Rządowy projekt ustawy - Prawo komunikacji elektronicznej, Druk Sejmowy nr 2861, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=66C7F7C637867159C12589170035C136 (21.04.2023).

TAK BĘDZIE DZIAŁAŁ REJESTR CIĄŻ. Węcławik: Te dane od dawna są widoczne w dokumentacji medycznej (2022), „Dziennik Gazeta Prawna”, https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/8452766,rejestr-ciaz-dane-jak-to-dziala.html (13.06.2022).