Udział dzieci-żołnierzy w konfliktach zbrojnych na przykładzie Bośni i Hercegowiny
2025, 2025, Numer 1
Data publikacji
Data otrzymania
Data akceptacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
Problematyka dzieci-żołnierzy występuje w różnych częściach świata przy okazji wojen o międzynarodowym i niemiędzynarodowym charakterze. Sytuacja ta miała miejsce także w czasie wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992-1995. W BiH małoletni wstępowali do armii w charakterze wolontariuszy. Przedmiotem niniejszego artykułu jest kwestia udziału dzieci w konfliktach zbrojnych jako żołnierzy podczas wojny w BiH. Celem artykułu jest próba udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: (1) Jak dzisiaj wygląda sytuacja prawna takich osób? (2) Czy w BiH istnieją regulacje prawne, na podstawie których przysługują im uprawnienia zarezerwowane dla weteranów wojennych? Temat ten wydaje się być istotny, gdyż obecnie w BiH żyją cztery pokolenia osób, na życie których wpływ mają wydarzenia wojny z lat 90. ubiegłego wieku. Dzisiejszy stan wiedzy wskazuje, że dorosłe już dzieci-żołnierze zostały pominięte przez bośniacki system państwowy. Ich sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że brały one udział w wojnie w charakterze wolontariuszy, a taka forma udziału nie była przewidziana przez ustawodawstwo Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (SFRY). W niniejszym badaniu posłużono się metodą dogmatyczno-prawną, za pomocą której dokonano analizy aktów prawnych odnoszących się do tej problematyki na arenie międzynarodowej.
Słowa kluczowe:
T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE
AHMETASEVIC Nidzara (2014), Bosnia`s Child Soldiers Abandoned by the State, https://balkaninsight.com/2014/05/21/bosnia-s-child-soldiers-abandoned-by-the-state/ (21.05.2014).
ALIĆ Mia Aida (2013), Bosnia's Forgotten Child Soldiers, https://iwpr.net/global-voices/bosnias-forgotten-child-soldiers (22.03.2013).
AMBOS Kai (2012), The First Judgment of the International Criminal Court (Prosecutor v. Lubanga): A Comprehensive Analysis of the Legal Issues, “International Criminal Law Review”, no. 12.
ARSHAD HUSAIN Syed (2000), Posttraumatic stress reactions in the children and adolescents of Sarajevo during the war, in: Steve Powell, Elvira Durakovic-Belko (eds), Sarajevo 2000: the psychosocial consequences of war. Results of empirical research from the territory of former Yugoslavia, Sarajevo.
CHILD SOLDIERS INTERNATIONAL (2001), Child Soldiers Global Report 2001 – Federal Republic of Yugoslavia, https://www.refworld.org/reference/annualreport/cscoal/2001/en/65418 (31.12.2001).
CONSTITUTION OF BOSNIA AND HERZEGOVINA (1995), Office of High Representative, https://www.ohr.int/ohr-dept/legal/laws-of-BiH/pdf/001%20-%20Constitutions/BH/BH%20CONSTITUTION%20.pdf (20.03.2025).
CONSTITUTION OF THE FEDERAL REPUBLIC OF YUGOSLAVIA (1992), https://www.refworld.org/legal/legislation/natlegbod/1992/en/20809 (30.04.1992).
CONVENTION ON THE RIGHTS OF THE CHILD (1989), adopted on 20 November 1989 by General Assembly resolution 44/25, https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child (20.11.1989).
COTTIER Michael, GRIGNON Julia (2015), Paragraph 2(b)(xxvi): Conscription or enlistment of children and their participation in hostilities, in: Otto Tiffer, Kai Ambos (eds), The Rome Statute of the International Criminal Court. A Commentary, Göttingen.
CZESZEJKO-SOCHACKA Katarzyna (2023), Amendment to the act on civilian victims of war and the legal situation of children of war rape in Bosnia and Herzegovina, “Polityka i Społeczeństwo”, no. 1(21)/2023. DOI: 10.15584/polispol.2023.1.7
DASHORST Patricia, MOOREN Trudy M., KLEBER Rolf J., DE JONG Petern J., HUNTJENS Rafaele J. C. (2019), Intergenerational consequences of the Holocaust on offspring mental health: a systematic review of associated factors and mechanisms, “European Journal of Psychotraumatology, vol. 10, issue 1. DOI: 10.1080/20008198.2019.1654065
EU GUIDELINES ON CHILDREN AND ARMED CONFLICT (2017), https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/01_hr_guidelines_children_en_1.pdf (10.09.2024).
GENEVA CONVENTIONS (1949), adopted on12 August 1949, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/geneva-conventions-1949additional-protocols-and-their-commentaries (20.09.2024).
HASANOVIĆ Mevludin (2011), Psychological consequences of war-traumatized children and adolescents in Bosnia and Herzegovina, “Acta Medica Academica”, vol. 40(1). DOI: 10.5644/ama2006-124.8
HOFMAŃSKI Piotr, KUCZYŃSKA Hanna (2020), Międzynarodowe prawo karne, Warszawa.
HOLÀ Barbora, SIMIC Olivera (2023), Inheriting Trauma: How Bosnia`s War Still Torments the Country`s Youth, https://balkaninsight.com/2023/10/30/inheriting-trauma-how-bosnias-war-still-torments-the-countrys-youth/ (30.10.2023).
INTERNATIONAL CRIMINAL COURT (2012), Situation in the Democratic Republic of the Congo in the case of the Prosecutor v. Thomas Lubanga Dyilo, ICC-01/04-01/06, https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/CourtRecords/CR2012_03942.PDF (14.03.2012).
KLAMBERG Mark (2017), Commentary on the Law of the International Criminal Court, Brussels.
KURTH Michael E. (2013), The Lubanga Case of the International Criminal Court: A Critical Analysis of the Trial Chamber’s Findings on Issues of Active Use, Age, and Gravity, “Goettingen Journal of International Law”, vol. 5, issue 2.
OFFICE OF THE HIGH REPRESENTATIVE (2024), 65th Report of the High Representative for Implementation of the Peace Agreement on Bosnia and Herzegovina to the Secretary-General of the UN, https://www.ohr.int/65th-report-of-the-high-representative-for-implementation-of-the-peace-agreement-on-bosnia-and-herzegovina-to-the-secretary-general-of-the-un/ (15.05.2024).
OPTIONAL PROTOCOL (2000) to the Convention on the Rights of the Child on the involvement of children in armed conflict, Volume 2173, A-27531, https://www.ohchr.org/sites/default/files/crc-conflict.pdf (20.05.2000).
PROTOCOLS ADDITIONAL (1977) to the Geneva Conventions of 12 August 1949, https://www.icrc.org/sites/default/files/external/doc/en/assets/files/other/icrc_002_0321.pdf (20.09.2024).
PRUCNAL Marta (1999), Ochrona dzieci w konfliktach zbrojnych, in: Stanisław L. Stadniczeńko (ed.), Konwencja o Prawach Dziecka. Wybór zagadnień (artykuły i komentarze), Warszawa.
RUDAHINDWA Susan, MUTESA Leon, RUTEMBESA Eugene, MUTABARUKA Jean, QU Annie, WILDMAN Derek E., JANSEN Stefan, UDDIN Monica (2020), Transgenerational effects of the genocide against the Tutsi in Rwanda: A post-traumatic stress disorder symptom domain analysis, “AAS Open Research”, vol. 1(10). DOI: 10.12688/aasopenres.12848.2
SANDORSKI Jan (1999), Ochrona dziecka w konflikcie zbrojnym, in: T. Smyczyński (ed.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań.
SAVIĆ Dalibor, PIRALIĆ Rusmir, JANKOVIĆ Aleksandar (2021), Voices of Ex-Child Soldiers from the War in Bosnia and Herzegovina: Between Public and Private Narratives, in: J. Marshall Beier, Jana Tabak (eds), Childhoods in Peace and Conflict, Canada.
SMYCZYŃSKI Tadeusz (1999), Wprowadzenie, in: T. Smyczyński (ed.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań.
SZPAK Agnieszka (2014), Międzynarodowe prawo humanitarne, Toruń.
TOKAČA Misard (2012), The Bosnian Book of the Dead. Human Losses in Bosnia and Herzegovina 1991–1995, Sarajevo.
UN ICTY (2009), Updated Statute of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia, https://www.icty.org/x/file/Legal%20Library/Statute/statute_sept09_en.pdf (30.09.2009).
UNICEF (1997), Cape Town Principles and Best Practices adopted at the Symposium on the prevention of the recruitment of children into to the armed forces and on demobilization and social reintegration of child soldiers in Africa, Cape Town, South Africa, 27-30 April 1997, https://web.archive.org/web/20070927182848/http://www.unicef.org/emerg/files/Cape_Town_Principles(1).pdf (30.04.1997).
UNICEF (WWW), Wdrażanie i monitorowanie Konwencji o prawach dziecka, https://unicef.pl/co-robimy/prawa-dziecka/wdrazanie-i-monitorowanie-konwencji-o-prawach-dziecka (10.09.2024).
UNITED NATIONS GENERAL ASSEMBLY (1996), Promotion and Protection of the Rights of Children. Impact of armed conflict on children, Note by the Secretary-General, A/51/306, 26 August 1996, https://www.onlinelibrary.iihl.org/wp-content/uploads/2021/04/Machel-Report-Impact-Armed-Conflict-Children-EN.pdf (30.08.1996).
UNITED NATIONS (1994), Convention on the Rights of the Child, Committee on the Rights of the Child Consideration of Reports submitted by states parties under article 44 of the convention, Initial report of States Parties due in 1993, Addendum, Federal Republic of Yugoslavia [21 September 1994], CRC/C/8/Add.16, 17 November 1994, https://www.refworld.org/reference/statepartiesrep/crc/1994/en/36269 (17.11.1994).
UNITED NATIONS GENERAL ASSEMBLY (1992), Review of the implementation of the Declaration on the strengthening of international security, A/46/915, 7 May 1992, https://treaties.un.org/doc/source/docs/A_46_915-Eng.pdf (07.05.1992).
WAR CHILDHOOD MUSEUM (WWWa), Children and Armed Conflict: Legal Framework, https://warchildhood.org/children-and-armed-conflict-legal-framework/ (20.09.2024).
WAR CHILDHOOD MUSEUM (WWWb), Impact of War on Children, https://warchildhood.org/impact-of-war-on-children/ (20.09.2024).
WEST Jean (2015), Holocaust survivors' grandchildren call for action over inherited trauma, “The Guardian”, https://www.theguardian.com/world/2015/aug/03/holocaust-survivors-grandchildren-inherited-trauma (03.08.2015).
WORST FORMS OF CHILD LABOUR CONVENTION no. 182 (1999), adopted on 17 June 1999 in Geneva, International Labour Organization, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C182 (11.11.2000).
ZACK-WILLIAMS Alfred Babatunde (2001), Child Soldiers in the civil war in Sierra Leone, “Review of African Political Economy”, no. 87. DOI: 10.1080/03056240108704504
Inne artykuły z tego numeru
- Open accessludobójstwoBośnia i Hercegowinazamiar ludobójczyprawa człowieka w Europiezapobieganie ludobójstwu
Ludobójstwo w międzynarodowym prawie karnym w kontekście Srebrenicy - zapobieganie i bariery
- Open accessBośnia i HercegowinaEuropazaprzeczanie ludobójstwuzbrodnie wojennewolność słowaludobójstwo w Srebrenicyłamanie prawa człowiekaEuropa
Zaprzeczanie ludobójstwu i innym zbrodniom wojennym w Bośni i Hercegowinie oraz jego wpływ na łamanie praw człowieka
- Open accessBośnia i HercegowinaSąd Konstytucyjnysuwerenność państwowasędziowie zagraniczniwspólnota międzynarodowaUnia Europejska
Sędziowie zagraniczni w Sądzie Konstytucyjnym Bośni i Hercegowiny. Aspekty prawne i polityczne
Podobne publikacje
- Open accessludobójstwoBośnia i Hercegowinazamiar ludobójczyprawa człowieka w Europiezapobieganie ludobójstwu
Ludobójstwo w międzynarodowym prawie karnym w kontekście Srebrenicy - zapobieganie i bariery
- Open accessBośnia i HercegowinaEuropazaprzeczanie ludobójstwuzbrodnie wojennewolność słowaludobójstwo w Srebrenicyłamanie prawa człowiekaEuropa
Zaprzeczanie ludobójstwu i innym zbrodniom wojennym w Bośni i Hercegowinie oraz jego wpływ na łamanie praw człowieka
- Open accessBośnia i HercegowinaSąd Konstytucyjnysuwerenność państwowasędziowie zagraniczniwspólnota międzynarodowaUnia Europejska
Sędziowie zagraniczni w Sądzie Konstytucyjnym Bośni i Hercegowiny. Aspekty prawne i polityczne