Oryginalny artykuł naukowy
Przegląd Europejski

Postrzeganie mediów w Polsce jako „czwartej władzy” w latach 2016–2023: aspekt sondażowy

2025, 2025, Numer 3


Data publikacji

28.11.2025

Data otrzymania

03.03.2025

Data akceptacji

30.09.2025

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o komunikacji społecznej i mediach

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 260 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:23

Liczba pobrań:7

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Podstawowym celem badawczym artykułu jest sprawdzenie, czy w latach 2016–2023 (okres rządów partii Prawo i Sprawiedliwość) doszło do zmian w zakresie postrzegania mediów przez opinię publiczna jako „czwartej władzy”. Operacjonalizacją tego celu badawczego stało się postawienie czterech hipotez. Ich weryfikacja opiera się na metodzie badawczej polegającej na analizie literatury przedmiotu i danych zastanych (dane sondażowe). Rezultatem przeprowadzonej analizy jest potwierdzenie trzech z czterech hipotez badawczych. Wyniki badania wskazują, że w latach 2016–2023 na poziomie opinii publicznej w Polsce w coraz większym stopniu była widoczna dychotomia między postrzeganiem różnych aspektów funkcjonowania mediów publicznych i prywatnych. Także rola mediów jako „czwartej władzy” była w coraz mniejszym stopniu zauważalna przez opinię publiczną.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

ANYANWU Chika (2017), Chapter Two: Interrogating the Fifth Estate, in: Janet Fulton, Phillip McIntyre (eds), Creating Space in the Fifth Estate. Newcastle upon Tyne, UK.

BARTOSZEWICZ Mateusz, GOŁĘBIEWSKI Filip (2021), Paradoks opłacalności. Stronniczość polityczna na polskim rynku medialnym – próba syntezy, „Zarządzanie Mediami”, tom 9, nr 1. DOI: 10.4467/23540214ZM.21.002.13050

BASZKIEWICZ Jan (2009), Władza, Wrocław.

BATOROWSKA Hanna, KLEPKA Rafał, WASIUTA Olga (2019), Media jako instrument wpływu informacyjnego i manipulacji społeczeństwem, Kraków.

BRZOZA Katarzyna, GŁUSZEK-SZAFRANIEC Dagmara, SZOSTOK Patrycja (2017), Upolitycznienie przekazu prasowego w wybranych polskich tygodnikach opinii. Wstępny raport z badań, „Political Preferences”, nr 16. DOI: 10.6084/m9.figshare.5605678

BUJWID-KUREK Ewa (2023), Czwarta władza wobec trójdzielności władz  próba enumeracji, „Horyzonty Polityki : Władza Stanowienia i Interpretowania Prawa”, vol. 14, no. 48. DOI: 10.35765/hp.2507

CBOS (2016), Społeczne oceny uczciwości i rzetelności zawodowej, Komunikat z badań nr 34/2016, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2016/K_034_16.PDF (31.03.2016).

CBOS (2019a), Wiarygodność mediów, Komunikat z badań nr 70/2019, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_070_19.PDF (31.05.2019).

CBOS (2019b), Które zawody poważamy?, Komunikat z badań nr 157/2019, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_157_19.PDF (31.12.2019).

CBOS (2021), Telefony komórkowe czy smartfony?, Komunikat z badań nr 116/2021, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_116_21.PDF (31.10.2021).

CBOS (2023a), Telewizja jako źródło informacji o bieżących wydarzeniach w kraju i na świecie, Komunikat z badań nr 66/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_066_23.PDF (31.05.2023).

CBOS (2023b), Źródła informacji o wydarzeniach w kraju i na świecie, Komunikat z badań nr 68/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_068_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023c), Opinie Polaków o stacjach telewizyjnych i radiowych, Komunikat z badań nr 70/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_070_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023d), Korzystanie z internetu w 2023 roku, Komunikat z badań nr 72/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_072_23.PDF (30.06.2023).

CBOS (2023e), Postrzeganie mediów, Komunikat z badań nr 132/2023, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_132_23.PDF (31.10.2023).

CZAJOWSKI Andrzej (2015), Polityczność działań dziennikarza w świetle teorii konfliktu społecznego, „Studia Politologiczne”, vol. 37.

DOBEK-OSTROWSKA Bogusława (2018), Mediatyzacja polityki w tygodnikach opinii w Polsce – między polityzacją a komercjalizacją, „Zeszyty Prasoznawcze”, tom 61, nr 2 (234). DOI: 10.4467/22996362PZ.18.016.9111

DOBEK-OSTROWSKA Bogusława (2022), Polski system medialny trzy dekady po upadku komunizmu: dynamika procesu zmian na tle Europy Środkowo-Wschodniej, w: Jolanta Kępa-Mętrak, Przemysław Ciszek (red.), Polski system medialny w procesie zmian, Tom 2, Kielce. DOI: 10.25951/4898

FOTOPOULOS Takis (1999), ‘Mass Media, Culture, and Democracy’, “Democracy & Nature: The International Journal of Inclusive Democracy”, vol. 5, no. 1.

GACKOWSKI Tomasz (2013), Władza na dywaniku. Jak polskie media rozliczają polityków? Nowy model komunikacji (ebook), Toruń.

HALLIN Daniel C., MANCINI Paolo (2007), Systemy medialne: trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym, Kraków.

HEYWOOD Andrew (2006), Politologia, Warszawa.

INSTYTUT MONITOROWANIA MEDIÓW (2024), Najbardziej opiniotwórcze media, https://www.imm.com.pl/?s=Najbardziej opiniotwórcze media (25.10.2024).

JAS-KOZIARKIEWICZ Marta, STASIAK-JAZUKIEWICZ Ewa (2018), Przeciwdziałanie koncentracji mediów w wybranych państwach członkowskich i Unii Europejskiej–analiza rozwiązań prawnych, „Przegląd Politologiczny”, nr 1. DOI: 10.14746/pp.2018.23.1.10

KARWAT Mirosław (2015), O statusie pojęcia „polityczności, .„Studia Politologiczne”, vol. 37.

KEPPLINGER Hans M. (2007), Demontaż polityki w społeczeństwie informacyjnym, Kraków.

KLEPKA Rafał (2018a), Medialna walka o dobrą zmianę: obraz wyborów parlamentarnych w 2015 roku w wybranych mediach, Kraków.

KLEPKA Rafał (2018b), Medialna stronniczość polityczna jako nowa forma cenzury: przypadek Wiadomości TVP, w: Zbigniew Romek, Kamila Kamińska-Chełminiak (red.), Cenzuro wróć? Mechanizmy ograniczania wolności słowa w Polsce po 1990 roku, Pułtusk.

KLEPKA RAFAŁ (2021), Polityka w krzywym zwierciadle mediów: stronniczość polityczna mediów w relacjonowaniu parlamentarnych kampanii wyborczych w 2015 i 2019 roku, Kraków.

KLIMKIEWICZ Beata (2017), Media pluralism monitor 2016: Monitoring risks for media pluralism in the EU and beyond. Country report: Poland, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF),DOI: 10.2870/923030

KLIMKIEWICZ Beata (2023), Monitor pluralizmu mediów w erze cyfrowej: Zastosowanie monitora pluralizmu mediów w Unii Europejskiej, Albanii, Czarnogórze, Północnej Macedonii, Serbii oraz Turcji w 2022 roku. Raport krajowy: Polska, Lipiec 2023, EUI, RSC, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), DOI: 10.2870/154646

KLIMKIEWICZ Beata (2024), Monitor pluralizmu mediów w erze cyfrowej: Zastosowanie monitora pluralizmu mediów w członkowskich państwach europejskich oraz krajach kandydujących. Raport krajowy: Polska, Czerwiec 2024, EUI, RSC, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), DOI: 10.2870/454716

KŁOSIŃSKA Katarzyna, ZIMNY Rafał, ŻUKIEWICZ Przemysław (2018), Sprawozdanie ze stanu ochrony języka polskiego za lata 2016–2017 – Język informacji politycznej, https://nowyrjp.pan.pl/app/uploads/2025/03/2016-2017.pdf (31.03.2025).

KRAJOWA RADA RADIOFONII I TELEWIZJI (2023), Informacja o widowni telewizyjnej w Polsce w 2022 roku, Warszawa, https://www.gov.pl/attachment/c48b00ce-fab0-47e4-a991-211a2d06e5a3 (22.10.2023).

LITWIN Tomasz (2023), W Poszukiwaniu «czwartej władzy» w Konstytucji RP z 1997 roku. Analiza instytucjonalno-prawna przepisów Konstytucji, „Horyzonty Polityki”, t. 14, nr 46. DOI: 10.35765/hp.2314

MANCINI Paolo (2020), Comparing Media Systems and the Digital Age, “International Journal of Communication”, vol. 14.

de MONTESQUIEU Charles (WWW), O duchu praw, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/o-duchu-praw.html (21.01.2025).

NEWMAN Nic, FLETCHER Richard, LEVY David A. L., KLEIS Nielsen Rasmus (2016), Reuters Institute Digital News Report 2016, https://www.digitalnewsreport.org/wp-content/uploads/2018/11/Digital-News-Report-2016.pdf (30.11.2018).

NEWMAN Nic, FLETCHER Richard, EDDY Kirsten, ROBERTSON Craig T., NIELSEN Rasmus K. (2023), Reuters Institute Digital News Report 2023, https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2023-06/Digital_News_Report_2023.pdf (14.06.2023).

NIEĆ Mateusz (2014), Koncepcja „czwartego stanu” Edmunda Burke’a podana przez Thomasa Carlyle’a. Refleksje o polityce i komunikowaniu, „Politeja”, vol. 11, no. 2(28). DOI: 10.12797/Politeja.11.2014.28.14

NOŻEWSKI Jacek (2021), Wpływ mediów informacyjnych na zakres partycypacji politycznej użytkowników serwisu Twitter w Polsce. Struktura i działanie, „Studia Medioznawcze”, t. 22, nr 1. DOI: 10.33077/uw.24511617.ms.2021.1.340

STASIAK-JAZUKIEWICZ Ewa (2021), The change of the media system as the goal of the media policy of the Law and Justice (PiS) government from 2015, “Przegląd Europejski”, nr 4/2021. DOI: 10.31338/1641-2478pe.4.21.11

ŚLARZYŃSKI Marcin. (2018), Rola klubów „Gazety Polskiej” w sukcesie politycznym Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku. Aktorzy lokalni czy aktor ogólnokrajowej sfery publicznej III RP?, „Przegląd Socjologiczny”, tom 67, nr 2. DOI: 10.26485/PS/2018/67.2/6

TOWARZYSTWO DZIENNIKARSKIE (2025), „Dobra zmiana” w mediach, https://towarzystwodziennikarskie.pl/dobra-zmiana-w-mediach/ (25.01.2025).

USTAWA (2016/929) z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych, Dz. U. 2016, poz. 929.

Podobne publikacje