Oryginalny artykuł naukowy

Konceptualizacja idei lifelong learning w prawie UE: ujęcie historyczno-prawne

2025, 2025, Numer 4

DOI

10.31338/1641-2478pe.4.25.1

Data publikacji

30.12.2025

Data otrzymania

31.07.2025

Data akceptacji

15.12.2025

Model publikowania

Rodzaj licencji

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, nauki prawne, pedagogika

Klasyfikacja

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

BIN 245 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:47

Liczba pobrań:2

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Artykuł przedstawia analizę procesu konceptualizacji idei lifelong learning w prawie Unii Europejskiej w ujęciu historyczno-prawnym, aby ukazać ewolucję idei uczenia się przez całe życie – od jej zakorzenienia w prawie do edukacji i w aktach prawa międzynarodowego po jej rozwinięcie w systemie prawa UE. Wskazano, jak koncepcja, promowana przez ONZ, UNESCO i Radę Europy, rozwijała się w dokumentach tych organizacji, a następnie została zaszczepiona na grunt prawa unijnego, przekształcając się w instrument polityki i prawa UE, służący wzmacnianiu spójności społecznej, aktywności zawodowej i równości szans. Analiza obejmuje dokumenty typu soft law i akty prawne UE z lat 1957–2007 oraz wybrane akty prawa międzynarodowego, rekonstruując dualny – międzynarodowy i unijny – model rozwoju koncepcji lifelong learning oraz czynniki społeczno-gospodarcze i strukturalne towarzyszące procesowi jej kotwiczenia się w systemie prawa unijnego.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

BŁASIAK Wojciech (2007), Polskie miasta wobec wyzwań Strategii Lizbońskiej, „Samorząd Terytorialny”, nr 5.

CIECHAŃSKI Jerzy (2005), Strategia Lizbońska na półmetku i na rozdrożu reorientacja na wzrost i zatrudnienie?, „Rynek Pracy”, nr 4.

COMMITTEE OF THE REGIONS (2002), Opinion of the Committee of the Regions on the "Communication from the Commission - Making a European area of lifelong learning a reality" (2002/C 278/08), OJ C 278, 14.11.2002.

COUNCIL (2002), Detailed work programme on the follow-up of the objectives of Education and training systems in Europe (2002/C 142/01), OJ C 142, 14.06.2002.

COUNCIL RESOLUTION (2002/C163/01) of 27 June 2002 on lifelong learning, OJ C 163, 09.07.2002.

CZEREPANIAK-WALCZAK Maria (2018), Kultura Szkoły jako środek i ośrodek poszanowania prawa do edukacji, w: Bogusława Dorota Gołębniak, Matylda Pachowicz (red.), Ku inkluzji społeczno-kulturowej w szkole. Od pedagogiki klasy do pedagogiki włączającej, Poznań.

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2018/646 z dnia 18 kwietnia 2018 r. w sprawie wspólnych ram mających na celu świadczenie lepszej jakości usług w zakresie umiejętności i kwalifikacji (Europass), uchylająca decyzję nr 2241/2004/WE, Dz.U. UE L 112 z 02.05.2018.

DECYZJA 1720/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiająca program działań w zakresie uczenia się przez całe życie, Dz.U. UE L 327 z 24.11.2006.

DECYZJA RADY 94/819/WE z dnia 6 grudnia 1994 r. ustanawiająca program działań na rzecz wdrożenia polityki Wspólnoty Europejskiej w zakresie szkolenia zawodowego „Leonardo da Vinci”, Dz.U. UE L 340 z 29.12.1994.

DECYZJA RADY 95/819/WE z dnia 14 marca 1995 r. ustanawiająca wspólnotowy program „Socrates”, Dz.U. UE L 87 z 20.04.1995.

DZIEWULAK Dobromir (2013), Szkolnictwo wyższe w świetle raportów edukacyjnych, „Studia BAS”, nr 3 (35).

EKS (1991), Europejska Karta Społeczna, Dz. Urz. z 1999 r. nr 8, poz. 67 (z późn. zmianami).

EKES (2005), Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Skuteczniejsze wdrażanie Strategii Lizbońskiej” (2005/C 120/16), Dz.U. UE C 120 z 20.05.2005.

EUROPEAN COMMISSION (1995), White paper on education and training: Teaching and Learning – Towards The Learning Society, COM(95) 590 final, Brussels, 29.11.1995.

EUROPEAN COMMISSION (2000a), Report from the Commission: Final Report on the Implementation of the First Phase of the Community Action Programme Leonardo da Vinci (1995–1999), COM(2000) 863 final, Brussels, 22.12.2000.

EUROPEAN COMMISSION (2000b), Commission Staff Working Paper A Memorandum on Lifelong Learning, SEC(2000) 1832 final, Brussels, 30.10.2000.

EUROPEAN COMMISSION (2001a), Report from the Commission: The concrete future objectives of education systems, COM(2001)59 final, Brussels, 31.01.2001.

EUROPEAN COMMISSION (2001b), Communication from the Commission: Making a European Area of Lifelong Learning a Reality, COM(2001)678 final, Brussels, 21.11.2001.

MIĘDZYNARODOWY PAKT Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (1966), otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz. Urz. z 1977 r. Nr 38, poz. 169.

OHCHR, OFFICE OF THE HIGH COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS (1999), CESCR General Comment No. 13: The Right to Education (Art. 13), Adopted at the Twenty-first Session of the Committee on Economic, Social and Cultural Rights, on 8 December 1999 (Contained in Document E/C.12/1999/10).

OKOŃ-HORODYŃSKA Ewa (2003), Strategia Lizbońska – Założenia i szanse realizacji w Unii Europejskiej, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”, nr 2 (22).

ONZ (2015), Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nr A/RES/70/1, https://www.un.org.pl/agenda-2030-rezolucja (21.10.2015).

PDPC (1948), Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, Dz. Urz. z 1989 r. nr 29, poz. 155.

PIOTROWSKI Jan (2012), Strategia lizbońska – przyczyny niepowodzenia, „Unia Europejska.pl”, nr 1 (212).

RADA EUROPEJSKA (2000), Spotkanie Rady Europejskiej w Lizbonie 23-24 marca 2000 r., Wnioski Prezydencji, „Monitor Integracji Europejskiej”, https://oide.sejm.gov.pl/oide/images/files/dokumenty/konkluzje/lizbona200003.pdf (25.03.2020).

REDO Sławomir (2019), Priorytety Agendy na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, w: Emil Pływaczewski, Sławomir Redo, Ewa M. Guzik-Makaruk, Katarzyna Laskowska, Wojciech Filipkowski, Ewa Glińska, Emilia Jurgielewicz-Delegacz, Magdalena Perkowska, Kryminologia: Stan i perspektywy rozwoju z uwzględnieniem założeń Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, Warszawa.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2021/888 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające program „Europejski Korpus Solidarności” oraz uchylające rozporządzenia (UE) 2018/1475 i (UE) nr 375/2014, Dz. Urz. L 202 z 08.06.2021.

SKRZYPEK Elżbieta (2011), Gospodarka oparta na wiedzy i jej wyznaczniki, „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy”, zeszyt 23.

SYMONIDES Janusz (2008), Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (po 60 latach od jej przyjęcia), „Państwo i Prawo”, nr 12.

TANAŚ Violetta, WELSKOP Wojciech (red.) (2015), Lifelong learning, Łódź.

TOMASZEWSKA Monika (2019), Miejsce i znaczenie europejskiej karty społecznej w systemie prawa unii europejskiej, „Gdańskie Studia Prawnicze”, nr 2 (42).

TFUE, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – wersja skonsolidowana, Dz. Urz. C 115 z 09.05.2008.

TRAKTAT Z LIZBONY (2007) zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r., Dz. U. C 306 z 17.12.2007.

TUE (1992), Traktat o Unii Europejskiej, Dz. U. C 191 z 29.07.1992.

TWE (1992), Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Dz. U. C 191 z 29.07.1992.

UCHWAŁA (2007/179) Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 marca 2007 r. w 50. rocznicę podpisania Traktatów Rzymskich, M. P. z 2007 r. Nr 16, poz. 179.

UNESCO (1996), Learning: The Treasure Within, Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century (Highlights), UNESCO Publishing, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000109590 (20.05.2025).

UNESCO (1972), Learning to be. The world of education today and tomorrow, UNESCO Paris, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000001801 (20.05.2025).

ZALECENIE (2006/962/WE) Parlamentu i Rady UE z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, Dz. Urz. L 394 z 30.12.2006.