Oryginalny artykuł naukowy

Równowaga pomiędzy apolitycznością sędziów a prawem do wolności słowa – krytyczna analiza wyroku ETPCz nr 16915/21

2025, 2025, Numer 1

DOI

10.31338/1641-2478pe.1.25.8

Data publikacji

25.05.2025

Data otrzymania

26.12.2024

Data akceptacji

20.05.2025

Model publikowania

Rodzaj licencji

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

nauki o polityce i administracji, nauki prawne

Klasyfikacja

Język publikacji

Angielski, Polski

Pliki do pobrania

PDF 177 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:156

Liczba pobrań:22

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

W ostatnich latach kwestia wolności wypowiedzi sędziów w kontekście ich niezależności oraz roli w państwie demokratycznym wzbudziła duże zainteresowanie badaczy i praktyków prawa. W nawiązaniu do dyskusji obecnej w literaturze, niniejszy artykuł analizuje granice tej wolności, odwołując się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem sprawy Danileţ przeciwko Rumunii. Celem tego artykułu jest zbadanie granic wolności wypowiedzi sędziów w ramach demokratycznego państwa prawa. Badanie łączy przegląd literatury, analizę ram prawnych, a także krytyczną analizę doktrynalną, aby kompleksowo przeanalizować stanowisko ETPCz w odniesieniu do norm prawnych i odpowiedniej literatury. Przeprowadzono krytyczną ocenę wpływu tych wyroków na redefinicję relacji między niezależnością sądownictwa a prawem sędziów do uczestnictwa w debacie publicznej.

Słowa kluczowe:

T_JOURNAL_ARTICLE_BLOCK_BIBLIOGRAPHY_DEFAULT_TITLE

BYCHAWSKA-SINIARSKA Dominika (2017), Protecting the right to freedom of expression under the European Convention on Human Rights: A handbook for legal practitioners, Council of Europe, https://rm.coe.int/handbook-freedom-of-expression-eng/1680732814 (30.12.2017).

CHARTER OF FUNDAMENTAL RIGHTS OF THE EUROPEAN UNION (2007), proclaimed at Strasbourg on 12 December 2007 by the European Parliament, the Council and the Commission, OJ C 303, 14.12.2007.

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS (1976), Case of Handyside v. United Kingdom, Application No. 5493/72, https://sip.lex.pl/#/jurisprudence/520174494 (16.09.2024).

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS (2016), Case of Baka v. Hungary, Application no. 20261/12, Judgment of 23 June 2016, Strasbourg, https://hudoc.echr.coe.int/fre#%7B%22itemid%22:%5B%22001-163113%22%5D%7D (23.06.2016).

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS (2022), Case of Żurek v. Poland, Application no. 39650/18, Judgment of 16 June 2022, https://hudoc.echr.coe.int/fre#%7B%22itemid%22:%5B%22001-217705%22%5D%7D (10.10.2022).

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS (2024a), Sanction imposed on judge for Facebook posts concerning matters of public interest infringed his freedom of expression, Press Release, Registrar of the Court, ECHR 042 (2024), 20.02.2024.

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS (2024b), Case of DanileЕЈ v. Romania, Application no. 16915/21, Judgment of 20 February 2024, https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-231394 (24.06.2024).

EUROPEAN CONVENTION ON HUMAN RIGHTS (1950), signed in Rome on 4 November 1950, as amended by Protocols Nos. 11, 14 and 15, supplemented by Protocols Nos. 1, 4, 6, 7, 12, 13 and 16, https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_ENG (5.09.2024).

FAJDIGA Mahor, ZAGORC Saša (2023), Freedom or Feardom of Expression of Judges? Exploring the "Chilling Effect" on Judicial Speech', „European Constitutional Law Review”, vol. 19, issue 2. DOI: 10.1017/S1574019623000093

GIOROCEANU Alina (2024), A practical guidance to the discourse analysis of courts: case of Danileț v. Romania (judgment of February 20, 2024, application no. 16915/21), „Social Sciences and Education Research Review”, vol.11, issue 1. DOI: 10.5281/zenodo.15258215

JABŁOŃSKI Paweł, KACZMAREK Przemysław, WOJTANOWSKI Mateusz (2023), Wolność ekspresji sędziego: Próba konceptualizacji, „Państwo i Prawo”, no. 1.

JUDGMENT OF THE COURT (Grand Chamber) of 15 July 2021, European Commission v Republic of Poland, Case C-791/19, ECLI:EU:C:2021:596

LASKOWSKI Michał (2023), Granice wolności wypowiedzi sędziego w warunkach kryzysu praworządności, „Przegląd Sądowy”, no. 3.

MACHNIKOWSKA Anna (2018), Zasady powoływania sędziów w praktyce, in: Anna Machniowska, O niezawisłości sędziów i niezależności sądów w trudnych czasach: Wymiar sprawiedliwości w pułapce sprawności, Wolters Kluwer Polska, Warszawa.

MICHALSKA Magdalena (2019), Zasada proporcjonalności jako metoda rozstrzygania konfliktów praw podstawowych – krytyka i obrona, „Krytyka Prawa. Niezależne Studia Nad Prawem”, vol. 11, no. 2. DOI: 10.7206/kp.2080-1084.309

MOON Richard (2000), The Constitutional Protection of Freedom of Expression, University of Toronto Press.

NOWICKI Marek Antoni (2017), Baka przeciwko Węgrom - wyrok ETPC z dnia 23 czerwca 2016 r., Wielka Izba, skarga nr 20261/12, in: M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka: Wybór orzeczeń 2016, LEX/el. 2017.

PECH Laurent (2021), The concept of chilling effect: Its untapped potential to better protect democracy, the rule of law, and fundamental rights within the EU, Open Society Foundations, https://www.opensocietyfoundations.org/uploads/c8c58ad3-fd6e-4b2d-99fa-d8864355b638/the-concept-of-chilling-effect-20210322.pdf (31.03.2021).

SESSA Duro (2022), Freedom of Expression of Judges, Council of Europe, Horizontal Facility for the Western Balkans and Turkey 2019–2022, https://rm.coe.int/hf6-guidelines-foe-judges-eng/1680a738d3 (30.06.2022).

TEU, Treaty on European Union (consolidated version), OJ C 202, 07.06.2016.

THE CONSTITUTION OF ROMANIA (1991), adopted by the Constituant Assembly on 21 November 1991 and amended in 2003, „Official Gazette of Romania”, Part I, no. 767, 31.10.2003, https://www.presidency.ro/en/the-constitution-of-romania (3.02.2025).

THE CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF POLAND (1997), of 2nd April 1997, „Dziennik Ustaw” no. 78, item 483, 16.07.1997, https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/angielski/kon1.htm (3.02.2025).

THE FUNDAMENTAL LAW OF HUNGARY (2011), adopted by parliament on 18 April 2011, “Hungarian Official Gazette”, 25.04.2011, consolidated version as in force on 15 April 2025, Ministry of Justice, https://njt.hu/jogszabaly/en/2011-4301-02-00 (4.05.2025).

UNITED NATIONS (1966), International Covenant on Civil and Political Rights, adopted 16 December 1966 by General Assembly resolution 2200A (XXI), https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-political-rights (3.02.2025).

UNITED NATIONS (1948), Universal Declaration of Human Rights, proclaimed by the United Nations General Assembly in Paris on 10 December 1948, https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights (3.02.2025).

WARECKA Katarzyna (2024), Sędzia może publikować posty na Facebooku: Omówienie wyroku ETPC z dnia 20 lutego 2024 r., 16915/21 (Danileţ), LEX/el., https://sip.lex.pl/#/publication/403131328/warecka-katarzyna-sedzia-moze-publikowac-posty-na-facebooku-omowienie-wyroku-etpc-z-dnia-20...?keyword=S%C4%99dzia%20mo%C5%BCe%20publikowa%C4%87%20posty%20na%20Facebooku:%20Om%C3%B3wienie%20wyroku%20ETPC%20z%20dnia%2020%20lutego%202024%20r.,%2016915%2F21%20(Danile%C5%A3)&cm=SFIRST (7.12.2024).

WENDEL W. Bradley (2008), Impartiality in Judicial Ethics: A Jurisprudential Analysis, „Notre Dame Journal of Law, Ethics & Public Policy”, vol. 22, issue 2.